Afgelopen zaterdag hoorde ik tijdens de Jortcast over het onderzoek van dr. Lars Koopmans, die heeft onderzocht waarom prooidieren toch zo vaak ontkomen aan een aanval van roofdieren. Roofdieren die over het algemeen vaak sneller en sterker zijn. En toch weten hun beoogde slachtoffers regelmatig te ontsnappen.
De verklaring werd lange tijd vooral gezocht in wendbaarheid. Een kleiner dier kan scherpere bochten maken en zo zijn achtervolger afschudden. Maar daarmee alleen konden de onderzoekers niet verklaren waarom zoveel prooidieren ontsnappen. Een ontbrekende factor: reactietijd. Een prooidier verandert van richting, maar het roofdier moet die beweging eerst waarnemen, verwerken en vervolgens zelf bijsturen. Die fractie van een seconde geeft de prooi een voorsprong die het verschil kan maken tussen ontsnappen en opgegeten worden. Je hoeft niet harder te kunnen rennen dan degene die je wil opeten. Je moet zorgen dat hij te laat doorheeft waar je naartoe gaat.
In die uitzending hoorde ik ook dat zelfs het traagst reagerende prooidier nog altijd vijf keer sneller reageert dan de mens. Waanzinnig.
Er is natuurlijk een reden dat gazellen, muizen en kleine vissen zulke ontsnappingsmogelijkheden hebben ontwikkeld. Hun overleving hangt ervan af. Binnen een soort bestaan erfelijke verschillen. Wie door zo’n verschil nét iets beter aan een roofdier ontsnapt, heeft meer kans om te overleven en zich voort te planten. Daardoor kunnen eigenschappen die daarbij helpen over generaties steeds vaker voorkomen. Dat is natuurlijke selectie, een van de mechanismen achter evolutie. Geen dier besluit dat het tijd wordt voor betere reflexen. De dieren met minder geschikte reflexen krijgen simpelweg vaker de kans niet om die door te geven.
Ik luisterde de podcast onderweg naar Rotterdam om een paar pizza’s op te halen bij de Vegan Pizza Bar. De beste pizza die je ooit zult eten. De menselijke manier van overleven: zitten in een blik op wielen waarvan de stoelen verwarmd kunnen worden. Noodzakelijk, uiteraard, om de pizza’s warm genoeg op de plaats van bestemming te krijgen.
Zelf zat ik ook nog met drie lagen kleren aan, want het is guur novemberweer.
Ik moest denken aan de duiven die ik buiten heb zitten. Die ochtend had ik hun hok schoongemaakt en een vers bad klaargezet. Daar waren ze uitgebreid in gaan badderen. Terwijl ik mezelf laag voor laag inpakte om naar buiten te kunnen, besloten zij dat het prima weer was om eens lekker in het water te gaan zitten.
Duiven dragen hun isolatie gewoon bij zich. Hun verenkleed houdt een laag lucht vast die het warmteverlies beperkt. Door hun veren op te zetten, kunnen ze die isolerende laag vergroten. Hun lichaam produceert de warmte; hun veren helpen die vast te houden. Ook zij hebben voedsel en beschutting nodig, maar ze zijn een stuk beter uitgerust voor een koude ochtend dan ik in mijn dikke trui.
Nogmaals. Wij mensen: ondergoed, sokken, een broek, een shirt, een trui of een jas. Een muts, een sjaal en handschoenen als het nog iets kouder wordt.
Waar de fuck is het misgegaan?
Ons dagelijks leven hangt aan thuisbezorgd-apps, centrale verwarming, beddengoed en een bank met meerdere kussentjes om je heen, zodat je altijd lekker comfortabel bent. De Albert Heijn app ligt eruit vanwege een hack, en mensen dreigen te verhongeren. Alles, maar dan ook alles, is in onze samenleving ingericht op comfort. Te koud? Thermostaat omhoog. Te warm? Airco aan. Honger? Bestellen. Vijf minuten niets te doen? Telefoon erbij. Zelfs de kleinste ongemakken moeten onmiddellijk worden weggewerkt.
We hoeven niet eens steeds minder harig te worden om steeds slechter toegerust te raken. Het is al genoeg als we vergeten hoe we zonder al die voorzieningen moeten leven. Als we ieder ongemak zo snel oplossen dat we nauwelijks nog weten wat we moeten doen wanneer het een keer blijft.
Wat zou er gebeuren als al dat comfort wegvalt? Als alles waarvan we inmiddels afhankelijk zijn geworden om te overleven, niet meer beschikbaar is? Geen verwarming. Geen volle schappen. Geen bezorger die aanbelt terwijl jij nog even onder je dekentje blijft liggen.
Dood. Dat wordt gewoon de dood!
Wij maken ons druk om AI, klimaatopwarming, een oorlog hier, een oorlog daar. Maar waar we ons echt druk om zouden moeten maken, is de mate van comfort waarmee we onszelf hebben omringd. Want als alles wegvalt, blijven alleen zij die ongemak kunnen verdragen over.
Terwijl ik dit zo allemaal overdacht reed ik terug naar huis, met de pizza’s naast me op een voorverwarmde stoel. Bij god…ik hoop maar dat ze een beetje warm blijven!
